HASTALIKLAR VE SEMPTOMLARIN OLASI ANLAMLARI
Semptomlar ve hastalıklar bağlanma sevgisinin ifadesidir, sevginin grubun
tüm bireylerine gösterilmesidir. Bağ sevgisi her zaman ağır yaşanmışlıkların ve
kaderlerin bir tür dengelenmesine gayret eder. Semptomlara ve nedeni olabilecek
olaylara bakacak olursak:
1.Sadakat ifadesi olarak semptomBronşik astım ve doğumdan kısa süre sonra ölen dayıKalp nörozu ve annenin gizli sevgilisiMide bulantıları ve kürete edilen bir çocukGüçsüzlük ve meçhul biyolojik babaKalp krizi ve amcanın ağır kaderiPanik ve babanın savaşta ölen kurtulamayan arkadaşlarıKıskançlık ve annenin ağır kaderi ve babanın anneye fiziksel şiddeti ve
annenin buna pasif kalışı, gidemeyişiAşırı zayıflık ve miyomlar ve anneannenin intiharıGöğüs kanseri ve erkek ölen ağır engelli iki erkek kardeşDepresyon ve tekrar eden intihar girişimleri ve büyük babanın ölüm tarihi
ile kadın danışanın doğum tarihinin aynı zamanda olması
2. Üstlenilen suç ile ifade bulan semptomPanik atak ve büyük babanın kurbanıPsikovejetatif yorgunluk sendromu ve babanın kurbanı
3. Kendi suçunu ifadesi olarak semptomSağ kolda geçmeyen tedaviye dirençli ağrı ve kandırılan, aldatılan baba
(kadının hamileliği ve kürtajı sakladığı durum)
4. Kesintiye uğrayan bir eğilimin ifadesi olarak oluşan semptomSaman nezlesi ve babaMigren ve annenin yası; kadın danışanın annesi 7 yaşındayken felç oluyor ve
sonra düzeliyor, ama danışan hep kendini suçlu hissediyor.
5. Bırakmanın telafisi olarak semptomKronik mide ağrıları ve ölen oğuldan veda eden bir anneSık tekrar eden kazalar ve anneden veda
6. Travmadan korunmak için semptomAğır depresyon ve annenin tecavüzünün travması
7. Onurlandırma telafisi olarak semptomSürekli meydana gelen diz ağrıları ve kendi dışında genetik kalıtımsal hastalıkları olan kardeşleri
8. Üstlenilen bir duygu olarak semptom
Depresyon ve babanın öfkesi
9. Panik bozukluk ve annenin kontrol sapkınlığı
10. Bir ebeveynin eski sevgilisi adına telafi semptomu
Yeme bozukluğu ve annenin ilk büyük aşkı, alevi diye evlendirmemişler
11. Eş ilişkisinde semptomMelankoli ve sırt ağrıları
12. Diğer semptomlar
* Kalp ile ilgili problemler: En önemli bulgu “varolan gizli agresyon”dur. Neşe eksikliği vardır. Matem ya da sevinç yerine öfke veya kızgınlık duygularını gösterirler. Kişinin kendini derindeki bir acıdan koruması bu öfkenin nedenidir. Kalp, ruh ile çalışan yegane organdır.* Patolojik bulgusu olmayan kalp ağrıları: Baba ile ilgilidir. Çoğunlukla babanın çocuğuna erişemediği durumlarda veya çocuğun babaya erişemediği durumlarda meydana gelir.* Tek kulakta sağırlık: Sır* Bipolar bozukluk: Ensest vakaları çoktur. Ensest iki uçluluktur. Bir ucu çocuk, öteki ucu ortak olmayan diğer partner.* Allerji: Taşma reaksiyonudur veya ebeveynlerin ilişki dışı kaçamaklarının çocuk tarafından bilinmesi ve çocuğu duruma izin göstermesi.* Vaginismus: Annede veya geridekilerde tecavüz, taciz, istismar.* Tek taraflı tinnitus: Şahit olmak, bir suça iştirak etmek* Çift taraflı tinnitus: Psikotiktir* Böbrekler ile ilgili problemler: Açığa çıkmayan öfke, korku, dehşet* Hipertansiyon ve Bel ağrısı: Günlük yaşamın stresleri* Karaciğer ile ilgili problemler: Öfke* Akciğer ile ilgili problemler: Üzüntü, melankoli* Dalak ile ilgili problemler: Endişe* Baş ağrısı ve migren: Sevgi akışının olmaması* Astım, bronşit: Erken dönem kesintisi (Çocuğun bir ebeveyne gitmesine izin verilmemesi, çocuğun sık sık veya bir süreliğine başka birine bırakılması, evlatlık verilmesi, doğumdan hemen sonra bir süre annenin yanında olamaması vb.)* Bulimia: Anne senin için yiyorum, baba senin için çıkarıyorum* Depresyon: Ebeveynleri hiçe sayma, aşağılama* İshal ve üşüme: Kişinin kendisine yeterli zaman harcamaması, her zaman başkaları için bulunması* Kanser: Ölüm kararı. Kötümser, başkaları için didinen, diğerleri tarafından görünmek için herşeye katlanan kişiler kanser kişiliğidir. İçlerinde haksızlık duygusu, yoğun kin, acı ve öfke vardır. Bu duygular kansere davetiye çıkarır. Örnek verecek olursak; meme kanserinin nedeni sistemden gelen kadınların erkeklere duymadığı saygıdır.
SEMPTOMLAR VE SIRLARBazı mahrem sırlar dışında kişinin kendi kökenine dair pek çok şeyi bilme
hakkı vardır. Örneğin; evlat edinilmiş çocuğun babasını bilmesi, yarı
kardeşlerin birbirini bilmesi, evlat edinilmiş, ölü doğmuş, evlatlıktan
çıkarılmış başka kardeşler varsa onların bilinmesi. Ebeveynlerden birisi
çocuktan önce önemli bir ilişki yaşamışsa ve bu ilişkiden tam olarak
özgürleşememişse bu durum da çocuk üzerinde rol oynar. Bert Hellinger’e göre
çocuk, bu ebeveynin önceki partnerini takip eder.Bir şey saklanıyorsa, dile getirilmiyorsa, küçümseniyorsa, yok sayılıyorsa,
morfik rezonans birilerinin bunu görmesi için sistemi zorlar. Hastalıklar,
psikolojik bozukluk veya fiziksel rahatsızlıklar ile sistemin geçmişteki
haksızlığı/olayı telafi etmesi için ortaya çıkar.ACI ÇEKMEKAcının merkezi kontrolü, kaynağı ne olursa olsun beynimizdir. Nedeni,
organik veya mental olduğundan her zaman subjektiftir. Örneğin, omurilikteki
dejenerasyon her hastada farklı şiddette sırt ağrısına yol açabilir veya aynı
organik hastalığı olan hastalarda farklı şiddette ağrı olabilir.Hastalar bize acılarını dindirmemiz için gelirler. Ben, bu süreçte sadece
doktorun değil hastanın da rolü olduğunu belirtirim. Bu bazı hastalarda hayal
kırıklığı yaratır ve “benim için gerekenin en iyisini siz bilirsiniz, onu
yapın” deyip bir kenara çekilme eğiliminde olurlar. Bazı hastalar ise
hastalıkları için birlikte bir şeyler yapmaya hazırdırlar ve ellerinden geleni
yaparlar, çünkü mevcut durumları her ne ise onu değiştirmeye artık hazırlardır.Toplumda acı çekmek, mutlu olmaktan daha fazla kabul gören bir tavır olarak
karşımıza çıkmaktadır. İnsanların bir bölümünde acı çektiklerinde öbür dünyada
ödüllendirileceğine dair bir inanç bulunmaktadır. Bu inanç, insanların
kendilerini rahatlatmak için seçtikleri bir yanılsamadır. Nelson Mandela’nın bu
görüşe dair şu sözü akla gelmektedir “Bizi en çok korkutan karanlığımız
değil ışığımızdır. Bizi daha iyiye götürecek ışık ise her insanın içindedir”.Kurban rolüne neden bağımlı olunur?1- Acı çekmek bir alışkanlık ve yaşam şekline dönüşür.2- Acı çekmek bir şeyi yoğun bir biçimde hissetmenin tek
yoludur. “Acı çekiyorum, kendime dair bir şey hissediyorum, o halde yaşıyorum”.
Acı çekmeleri sona erdiğinde hastalar, genellikle katlanılması zor bir
boşluktan şikayetçi olurlar.3- Acı çeken kişilerde sekonder kazanç söz konusudur. Acı
çekildiğinde daha fazla sevgi ve ilgi görürler.4- Acı çekmek, acı çekeni bir üst konuma yükseltir.
Çekilen acı sayesinde kişi diğer insanlara ve onların taleplerine karşı
genellikle bilinçsiz olarak daha üstün hisseder. Talepleri yerine getirilmediği
zaman kurban ve acı çeken rollerini güçlendirirler. “Beni kimse anlamıyor.
Herkes bana karşı” tarzı düşünceler kronik kurbanların temel inançlarıdır.5- Belli bir gruba aidiyet sağlar. Örneğin; Mor Çatı gibi
mağdur olan kadınlara yönelik grup.6- Acı çekmek genellikle pasif oluşla karakterize edilir.
Kurban rolü kişinin bilinçaltı babası veya büyükbabası gibi olmamayı getirir.
Başarısızlık, işsizlik gibi durumlarda semptomlar olur.7- Geçmiş nesillerdeki kabul görmeyen failin suçunu yeni
nesiller sebepsiz suçlu hissederek dengelemek isterler.8- Geçmişe dair bir suçluluğu kabul etme korkusu ile kişi
kurban rolüne bürünüp görünürde yeniden kendi suçsuzluğunu oluşturmak ister.HASTALIK VE ÖLÜMPotansiyel olarak ölümcül olan bir hastalık (kanser gibi) ile sadece acı
çekmeye yönelik bir hastalık arasında büyük bir fark vardır. Bu fark, birisinin
kendi ölümü hakkında farkındalığında yatar. Hastalığın ciddiyeti ne kadar fazla
ise karmaşıklıklar daha da derindir ve sisteme bağlılık daha da artmıştır.
Böyle bir durumda terapi potansiyeli sınırlıdır ve değiştirilemeyecek şeylere
saygı duyulmalıdır.Ciddi bir hastalıkta “ne olduğunu” bilmek yardımcı olabilir. İyileştirmenin
mümkün olmadığı durumlarda bile hastanın yaklaşımında değişiklikler yapmak için
bir fırsat yaratır. Kişi, hastalığın kendisini ölüme götürdüğünü fark
ettiğinde, kalan zamanlarını daha yoğun, zengin ve artan açıklık ile
yaşayabilir.Ölüm, korku teması ve tabudur. Oysa varoluşumuzun tamamlanması ve
taçlanmasıdır. Yer açmaktır. Dizimlerde çözücü ve yumuşatıcı bir etki yaratır.
Ölümden korkup kaçtıkça onun kucağına düşülür. Ölümün kaçınılmazlığını kabul
edildiğinde ise yeni bir boyut açılır. Ölüme bakmak, hayatı yoğunlaştırır;
ölümün bir son olduğunu kabul etmek de hayatın kalitesini değiştirir. Aynı
zamanda bu, ölümün ve hoşçakal demenin kalitesini de değiştirir.
HASTALIKLARDA SİSTEM DİZİMLERİNİ KULLANMA
Sistem dizimleri, ruhsal gelişim psikoterapisidir. ‘An’da varolmaya, yaşamın
öngördüğü bilinç evresinde kalmaya yönelik çalışmalardır. Sistem dizimleri,
bize geçmiş kuşaklarda yaşanan olayların hayatımızı nasıl etkilediğine
bakmamızı sağlar. Bu fenomonolojik yaklaşım, uzun dönemli ve sıklıkla hayat
değiştiren sonuçlara götüren, yüksek düzeyde bir enerji seviyesinde
hissedilebilen bir yaklaşımdır.Aile olayları ve durumları, aile “alan”ında uyumsuzluğa ve dengesizliğe yol
açabilir. Bu uyumsuzluk ve dengesizlik, genellikle hastalık, depresyon,
intihar, ilişki bozuklukları, kazalar veya kariyer problemleri ile kendini
gösterir. Bu gizli dinamiklerin doğasını, yaşayan ya da ölmüş aile bireylerinin
yerine temsilciler kullandığımız dizimler düzenleyerek keşfederiz. Dizimler,
çözümde anahtar rol oynayan, oldukça etkili, durumların canlı bir haritasını
sağlar. Aile dizimi ile, hastalığın anlamını bulmaktaki mantık bilinç düzeyine
yani görünür hale getirilir. Adım adım ilerleyen bir dizim; denge, düzen, uyum
ve iyileştirmenin yeniden sağlanmasına doğru hareket eder.Hastalıklar ile uğraşırken dizimleri kullanmaktaki amacımız sorunu ortadan
kaldırmak, hastalığı iyileştirmek veya gerçeği değiştirmek değil; duruma yol
açan gizli dinamikleri önyargıdan uzak ortaya çıkarmak, ona ışık tutmaktır.
Diğer dizim türlerinde olduğu gibi burada da, farkında olunmayan konular yüzeye
çıkarılmaya çalışılır, görünür hale getirilir. Bu dinamikleri ortaya çıkarma,
kişinin tedavi sürecine katkı sağlayabilir çünkü dizim oluşturmak hastalıkta
rol oynayan çıkış noktalarını ve olası faktörlerini belirleme çabasıdır. Bu
sayede de hastanın altta yatan gerçeği öğrenmesi ve sonrasında dizimdeki
enerjinin denge noktasına gelmesine izin verilmesi sağlanmış olunur. Bu gerçek
bulucu ve yeniden dengeleyici yaklaşım, kişinin hastalıkla olan ilişkisini
yeniden şekillendirmesine olanak sağladığı gibi değiştirmeye gücü olmadığı
durumlarda da kabul etmelerini sağlamaktadır. Bu değişimin gerçekleşmesi için
hastanın, minimum yetenek bütününe sahip olması ve dizimlerin iyileştirici
yaklaşımı ile bunu birleştirebilmesi gerekmektedir. Hastanın dizime olan
inancı, savunma mekanizmaları ve hastalığın hayatındaki rolünün detaylı
analizi, fiziksel ve mental sağlığının dizimler ile değişiminde önemli rol
oynar.Hastalıklara dizim çerçevesinde baktığımızda, çoğunlukla dışlanmış biri
karşımıza çıkmaktadır. Kişi, aile sisteminden dışlanmış biriyle özdeşleşip onun
duygu ve davranışlarına bürünmesiyle kilitlenme oluşur. Kollektif vicdan; kör
bir güdüyle aileden hiçbir üyenin dışlanmasına, haksızlığa uğramasına, acı ve
mağduriyet yaşanmasına müsaade etmez. Dolayısıyla geçmiş yaşanmış ve bitmiş
olsa da, geçmişin travmatik etkileri, kişinin (kendi bilincinde olmasa da) şu
anda yaşadıklarında belirleyici rol oynamaktadır.Özdeşleşmenin etkisi, sistemdeki dengesizliğe bağlı olarak, duygusal
bozukluklar, psikosomatik hastalıklar veya psikoz olarak ortaya çıkabilir.
Özdeşleşme, dışlanmış kişinin belirlenip danışanın onu ayrı bir birey olarak
algılaması, onun kaderinin ayrı olduğunu anlaması, varlığını onaylaması ve
yüreğiyle kabul etmesi ile çözülür. Böylece hasta olma ihtiyacı ortadan kalkar
ve kollektif alan iyileştiğinde kişi de iyileşir.Hastalıklar ve semptomlar, bir kişinin kendi yolunu bulmasında işe yarar.
Bunu da, kişinin sistemdeki yerini bulmasını ve bunu kabul etmesini sağlayarak
yapar. Günümüzdeki iyileştirici çalışmalar, semptomları yardımcı ve arkadaş
gibi görüp onları bu şekilde kullanmaktadır. Hastalık ile mücadele etmek,
hastalıkla bir bağ kurulmasını güçlendirir. Bu mücadele, bilinçsiz
karışıklıklara yol açabilirken hastalık ile uzlaşmaya varmak onu çözebilir.
Mücadele yerine uzlaşı sağlamak ve hastalığı kişinin ve onun hayatının bir
parçası olarak görmek faydalıdır.Fiziksel ve mental hastalıklar büyük bir saygı ile karşılanmalıdır. Bu
durumun kişinin ruhu üzerindeki anlamı bizim kişiliklerimizin veya toplumun o
durum hakkında söylediklerinin tam tersi olabilir. Hastalığın ciddiyeti
arttıkça derin bir karmaşa ve sistemine de derin bir sadakat görürüz. Ölümcül
bir hastalıkta bile bu anlamı görmek şifa verici olabilir. Geri kalan yaşamı daha
doyurucu yaşar.Dizimlerin insanlara hastalıkları ile ilişkisinde tutarlı bir biçimde
yardım etmesinin bir yolu onların aile ruhuyla bağını kuvvetlendirmekten geçer.“Atalarımız içimizde acı çektiği
sürece gerçek anlamda mutlu olamayızÖzgür ve mutlu bir şekilde
toprağa/dünyaya dokunarak farkındalığa doğru bir adım attığımızda bunu tüm
geçmiş ve gelecek kuşaklar için yaparızOnlar da bizim ulaştığımız anda
gelirler ve hepimiz huzuru aynı anda buluruz.”Thich Nhat Hahn
ÇOCUKLARDA HASTALIK: Bir travmanın bilgisi
kuşaklar boyunca alanda gizli olarak durmaktadır. Çocuklar gelişimlerinin ilk 2
yılında sistemden bu bilgiyi içselleştirmeye başlarlar. Büyüme esnasında bu
derin atasal bilgi kendi olgun egolarıyla örtülür. Başlangıçta kişi, bu türlü
başkalık deneyimlerine karşı çıkar ve bunları engelleyerek kurtulmaya çalışır.
Çocuklukta kendisi ve başkalık arasındaki bu uyuşmazlık hastalığa yol açar. Bu
nedenle, çocukların aile sistemleri taranarak böyle aile travmalarının olup
olmadığı anlaşılmalıdır. Yetişkin olduğumuz zamana kadar atasal travmalardan
kaynaklı bu engelleme ego gelişimini önemli ölçüde etkiler. Hatta öyle bir
noktaya kadar etkiler ki çok önemli hayatsal tercihler bu bilinçsiz süreçten
kaynaklanır.Çocuklar çoğunlukla ve tabi ki sevgi ile şu yolları takip eder:1-“Seni ölüme kadar takip ederim.” Ebeveynlerden biri çocuk 10 yaşına
gelmeden önce veya bir kardeşi erken yaşta ölürse duygusal bağ öylesine
kuvvetli olabilir ki yaşayan kardeş öleni takip etmek isteyebilir. Takiben
hasta olur veya kazalara açık bir hale gelir.2- “Senin yerine ölebilirim.” Bir ebeveyn atalardan birinin kaderi
tarafından engellendiği zaman çocukla tam bir bağ kuramaz. Büyük sevgi ve
bağlılık duyan çocuk, ebeveynin bu sıkıntısını azaltmak için hasta olur.3- “Senin için ben dururum.” Bir kardeş ölü doğduğunda,
özürlü olduğunda veya evlatlık olarak verildiğinde yaşayan, sağlıklı olan,
geride kalan kardeş bir kimlik geliştirebilir ve ait olmadığını veya
istenmediğini hissedebilir. Eğer ailede bir fail varsa fail kurbanın aile
sisteminin bir parçası olur ve failden sonra yaşayanlar kurbanın kaderini
üstlerine alıp hasta olabilirler.Hastaların çözülmemiş atalardan kaynaklı travmatik olaylara duydukları
fizyolojik tepkiler hastalık oluşumuna katkı sağlayan bir faktör olabilir.
Sistem dizimleri, bir hastaya bu türlü içsel dramaları dışa vurma şansı
verebilir. Beden geldiği yeri içgüdüsel olarak algılar; ataların enerjisini,
gücünü, desteğini ve bilgeliğini ister. Bu farkındalığın sistem dizimi
kapsamında yeniden canlandırılması, hastanın sistem karmaşasından kaymasını
aktive eder ve pozitif bir iyleşme tepkisini tetikleyebilir.Peki iyileşme nedir? İyileşme, sadece fiziksel düzeyde değil ruhsal olarak
da bütün olmaktır. Tedavi, iyileşmeyle aynı şey değildir. Tedavi, iyileşmeyi
kolaylaştırır ve önündeki engelleri kaldırır. Tedavi dışardan gelir,
iyileşmenin kaynağı ise içerisidir. Tedavi eden ise sadece hastanın alacağını
verebilir. Kişi şimdiki haline, hastalığına, ebeveynlerinden aldığı hayata evet
dediğinde, kabul ettiğinde bir iyileşme sözkonusu olabilir. Kronik
hastalıklarda iyileşmede, hastalığı da dahil yaşamı ile ilgili bütün şartları
kabul ediş vardır.Kendi deneyimlerimde hastalarıma baktığımda; aynı coğrafi bölge, aynı yaş,
aynı kanser türü ve kanserin evresi ve aynı tedavi modalitelerine rağmen
sonucun farklı olduğunu gördüm ve bunu defalarca gördüm. Hastadan ve bizden
başka faktörler olduğunu o zaman anladım. Üç primeri olan hastamın (akciğer,
lenfoma ve böbrek) söylediklerini unutamam. “Bu hastalığı bana Allah verdi.
Allah’ın bana verdiği birşeyle savaşmam, vardır bir nedeni. Hastalığı kabul
etmekten başka çare yok. Ömrüm ne kadar kaldıysa onu iyi yaşamak lazım”.
Bu cümleler belki de çözümün anahtarıdır… Ya da bikaç hastadan duyduğum kısa ve
net cümle: “Bu hastalık bana yaşamımda bazı şeylerin farkına varmama neden
oldu. Değiştirebildiklerimi değiştirdim, değiştiremeyeceklerimi kabul ettim”..
Bu da belki başka bir çözüm anahtarıdır kimbilir..Dizimlere baktığımızda kanser, kendini değersiz hisseden, kendisine bir
türlü sıra gelmeyen, hep başkaları için didinip duran, geçmişten gelen yükleri
süresiz ve sınırsız taşıyan, öfkeli insanlarda oluştuğu görülmektedir. Peki
sistemden gelen major travmalar kanserin oluşumunda ve tedavi sonucunda ne
kadar etkilidir? Etkili ise hangileri? Kanser, neden kanserojene aynı etkide
maruz kalan kişilerin hepsinde oluşmamaktadır? Fark nerededir? Modern tıpta da
söylendiği gibi: ”Hastalık yoktur, hasta vardır.” Bu bakış açısı ile her bir
hastaya ayrı ayrı dizim yapıp altta yatan dinamiğe bakmak gerekmektedir. Bu
şekilde dizim yaparak tespit etmek net bilgi vermekle beraber oldukça uzun bir
süreci kapsar. Bu bağlamda, uzun sürecek o keyifli sürece bir zemin
hazırlayabilmesi ve yol gösterici olması açısından bir çalışma yapmaya karar
verdim. Bu çalışmada, dizimlerde özellikle dikkat etmemiz gereken major travmaların
4 kuşak boyunca varlığı ve kaçıncı kuşakta olduğu, kardeşlerin kendisinden daha
fazla sevildiği, ilgilenildiği duygusu ve hastalarda çoğunlukla gördüğüm bir
duygu (sebebini bilemedikleri öfke hali) ile kanser oluşumu arasındaki
korelasyon varlığını SPSS (Statistical Package for
the Social Sciences) ile
değerlendirdim.Major travma olarak dahil ettiğim faktörler: 50 yaş ve altı erken ölüm,
ağır kronik hastalıkların varlığı, ciddi bir kaza geçirme, bakımevinde olan,
psikiyatrik rahatsızlığı bulunan, özürlü, yurt dışında yaşayan, evlatlık
verilen, savaşa katılan, savaşta şehit düşen, savaşta kaybolan, göç, ölü doğum,
kürtaj, intihar eden, cinsel taciz, şiddet gören, alkolik olan bir aile
bireyinin varlığı.
MERYEM GÜLTEKİN-AİLE DİZİMİ
